Gember
(Zingiber officinale)
Omschrijving
De gemberplant die het gehele jaar door groeit en 1 meter hoog kan worden, gedijt het beste in een warm, vochtig klimaat met veel zon. De gemberplant heeft gele met paarsgevlekte bloemen. Na een jaar wordt de wortel uitgegraven, gewassen, gekookt en in de zon voor ongeveer 8 dagen te drogen neergelegd. Gemberwortel wordt geschild en ongeschild, heel of in reepjes gesneden, in de handel gebracht. Gemalen geeft het ons de bekende fris, kruidig geurende specerij. Sommige soorten gember, vooral de Chinese en Australische zijn, na geweekt en geschild te zijn, geschikt om gekonfijt of op sap te worden verkocht.
Herkomst
Gember is nooit in het wild aangetroffen, de werkelijke oorsprong is dan ook niet bekend. India is momenteel de grootste producent. Kenmerkend voor de gember uit China is de citroenachtige smaak, soms een peperachtige smaak met een zoete ondertoon. Deze gember is witter van kleur en heeft een meer vezelachtige structuur. Nigeria en Australië behoren ook tot de gemberproducenten.
Griekse bakkers verwerkten gember al 2800 jaar voor Christus in het brood. Als men een gemberbrood als geschenk kreeg, was dat een gebaar van liefde en respect. In de middeleeuwen had gember dezelfde waarde als zwarte peper. Het werd gebruikt als kalmerend middel bij maagstoornissen. Engelse caféhouders hadden rond 1800 gember op de bar staan, zodat de klant dit over zijn bier kon strooien. Hieruit voort zijn gemberbier en ginger ale gekomen.
In tegenstelling tot andere tropische specerijen, is gember eenvoudig te transporteren in plantvorm. Als eerste werd het naar de Caribische eilanden getransporteerd, om het daar te gaan kweken. In 1547 werd het van Jamaica geëxporteerd naar Spanje, terwijl de Portugezen het ondertussen naar Zuid-Amerika exporteren, om daar een gember industrie op te richten.
Wist u?
Het Latijnse woord Zingiber werd door de Indische bevolking uitgesproken als Singabera, dat gewei betekent, waarop de gedroogde gemberwortels erg veel lijken. In de Indonesische keuken wordt ook de naam Djahé wel voor gember gebruikt. Het drinken van gemberthee wordt wel geadviseerd aan mensen die last hebben van reisziekte, terwijl het kauwen op gember helpt tegen keelpijn. Ook aan zwangere vrouwen, die last hebben van ochtendmisselijkheid, wordt het voorgeschreven. Tot op de dag van vandaag is gember van essentieel belang in Indische curry's.
Kwaliteit
Verse gember dient fris geurend te zijn. Gemalen gember, die anders van smaak is dan verse gember, kan men het beste op een koele, donkere plaats bewaren.
Toepassingen
Over het algemeen kan men zeggen; dat in Europa gember meer gebruikt wordt in zoete producten, terwijl de Oosterse keuken het vaker gebruikt in hartige producten. Gemalen gember wordt veel gebruikt in soepen, bij vlees en in curry's. In Amerika gebruikt men gember bij de bereiding van brood, koekjes, sauzen en desserts.